Πολυτεχνείο: Ο ελληνικός Μάης του ’68 άργησε πέντε χρόνια
Τη Χούντα την έφερε και την τελείωσε το Κυπριακό. Το Πολυτεχνείο αφορούσε το μετεμφυλιακό κράτος
Η φιγούρα της Μαρίας Δαμανάκη, της φωνής του Ραδιοφωνικού Σταθμού του Πολυτεχνείου, “παίζει” στα memes του διαδικτύου εδώ και αρκετά χρόνια, σαν η πιο ακριβοπληρωμένη …ραδιοφωνική παραγωγός της Ελλάδας.
Σκληρή σάτιρα, είναι η αλήθεια, για την εξέγερση του 1973.
Όχι πως οι διάφορες “Δαμανάκισες” δεν έκαναν καριέρα πατώντας πάνω στα γεγονότα της 17ης Νοέμβρη.
Ή ότι οι πολιτικές της Μεταπολίτευσης ήταν οι καλύτερες δυνατές για την πρόοδο και την ευημερία του ελληνικού λαού.
Όμως το πώς εξελίσσονται τα γεγονότα μετά από μια ιστορική ρήξη, μια εξέγερση ή μια επανάσταση, δεν μπορεί να χρεωθεί απόλυτα στο ιστορικό γεγονός αυτό καθαυτό.
Ούτε το ότι κάποιοι από τους πρωταγωνιστές μπλέχτηκαν με την εξουσία αργότερα, μπορεί να καπελώνει τους υπόλοιπους εκείνης της γενιάς.
Το Πολυτεχνείο έριξε τη Χούντα;
Καταρχάς να πούμε ότι τη Χούντα την έφερε το Κυπριακό ζήτημα και την έριξε το ίδιο.
Η ηρωική εξέγερση του ’73 απλά έριξε τον Παπαδόπουλο και έφερε τον Ιωαννίδη, που ήρθε για να δώσει τη λύση στην Κύπρο.
Τη λύση, έτσι όπως βόλευε το ΝΑΤΟ, προφανώς.
Δηλαδή τη διχοτόμηση του νησιού, αφού την ενιαία Κύπρο και την ένωση της με την Ελλάδα, δεν την ήθελαν εκτός από τους Τούρκους, ούτε και οι Αμερικάνοι με τους Βρετανούς.
Το Κυπριακό υπήρξε το Νο1 πολιτικό ζήτημα στη μετεμφυλιακή Ελλάδα.
Μια “καυτή πατάτα” που καμιά κυβέρνηση δεν μπόρεσε να κρατήσει στα χέρια της.
Διαδηλώσεις, νεκροί και πολιτικές συγκρούσεις στο Κοινοβούλιο, πριν την ανεξαρτησία της Μεγαλονήσου.
Συνέχεια και μετά το 1960 και τη δημιουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας, αφού ελληνοκύπριοι και ελλαδίτες πίστευαν ότι αδικήθηκαν και ότι ένα νησί με 82% ελληνόφωνους ελληνορθόδοξους ανήκει δικαιωματικά στο Ελληνικό Κράτος (τότε Βασίλειο).
Συν το γεγονός ότι η κυριαρχία μας στην Κύπρο, λέγεται ότι, ήταν μια από της υποσχέσεις που είχαμε πάρει για να μπούμε στον Β’Παγκόσμιο Πόλεμο.
Όπου μεταπολεμικά τελικά μάς έδωσαν μόνο τα Δωδεκάνησα.
Σε αυτό το κλίμα ο Γ.Παπανδρέου το 1964 έστειλε στρατό (8.500 άνδρες) στο νησί. Κάτι που δεν ήταν στις συμφωνίες.
Ο αμερικάνικος παράγοντας τον έριξε με τα περίφημα “Ιουλιανά”.
Στη συνέχεια για περίπου 2 χρόνια έγιναν κυβερνήσεις συνεργασίας προκειμένου να βρεθεί κάποιους που θα έπαιρνε την (σχεδόν) μεραρχία από την Κύπρο αλλά κανείς πολιτικός δεν μπορούσε να το κάνει αυτό.
Για να έρθει το πραξικόπημα τον Απρίλη του ’67 και η Χούντα να κάνει αυτό που καμία δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση στην Αθήνα δε θα μπορούσε ποτέ να κάνει.
Το deal όμως ήταν να ολοκληρωθεί το Κυπριακό με τη διχοτόμηση του νησιού.
Αλλά αυτό δεν μπορούσε να το κάνει ούτε ο Παπαδόπουλος, που είχε αρχίσει να αυτονομείται από τους Αμερικάνους.
(Αρνήθηκε να βοηθήσει το Ισραήλ στον πόλεμο του Γιόμ Κιπούρ τον Οκτώβρη του 1973).
Το επόμενο βήμα ήταν να πέσει και να έρθει κάποιος πιο “βολικός”, προκειμένου να γίνει η διχοτόμηση.
To the Point
Αυτό είναι και το σημείο που διχάζει τον κόσμο στην Ελλάδα.
Για τους… δεξιούς-δεξιούς, το Πολυτεχνείο έγινε από τους Αμερικάνους για να πέσει ο Παπαδόπουλος.
Για αυτό λένε το γνωστό περί νεκρών μέσα στο Πολυτεχνείο και έξω από αυτό.
Γιατί στον χώρο μέσα στο Ίδρυμα μπήκαν δυνάμεις που ελέγχονταν από τον Παπαδόπουλο και (κατά την άποψη τους) δεν υπήρξαν εκεί θύματα φοιτητές.
Αντίθετα στους δρόμους έξω από το Πολυτεχνείο υπήρχαν (πάντα κατά την άποψη τους) δυνάμεις που ελέγχονταν από την αμερικάνικη πρεσβεία: Ελεύθεροι σκοπευτές , Εσατζήδες του Ιωαννίδη κ.ά. (βλ. Βίντεο), που σκότωσαν κόσμο, για να δημιουργήσουν λαϊκή οργή και πτώση του Παπαδόπουλου.
[Βίντεο: Σταμέλος (τότε φοιτητής)- Γουνελάς (επικεφαλής των αρμάτων μάχης στο Πολυτεχνείο)]
Για όλους τους υπόλοιπους όμως, Αριστέρα (πλην ΚΚΕ, τότε), Κέντρο και δημοκρατικές Δυνάμεις, η εξέγερση ήταν η φυσική κατάληξη έξι χρόνων πολιτικής καταπίεσης του λαού και τριών μεταπολεμικών δεκαετιών κουτσουρεμένης Δημοκρατίας στη χώρα.
Η αλήθεια μπορεί κάλλιστα να είναι και ο συνδυασμός των δύο.
Το ότι η νεολαία της εποχής ήθελε μια κοινωνία με περισσότερες ελευθερίες. Λίγα χρόνια μετά τον Μάη του ’68, που άλλαξε τις κοινωνίες στη Δύση σε όλα τα επίπεδα. Δε σημαίνει ότι πρέπει να ταυτιστεί το Πολυτεχνείο σαν κίνημα με το ότι ο ξένος παράγοντας μπορεί και να ήθελε να το χρησιμοποιήσει για τους δικούς του (άσχετους με αυτό) λόγους.
Εξέγερση κατά της Καταπίεσης
Υπάρχουν εξεγέρσεις που είναι για το Ψωμί και εξεγέρσεις που είναι για την Ελευθερία.
Η εποχή μετά τον Πόλεμο και μέχρι την Πετρελαϊκή Κρίση (1973) ήταν μια περίοδος οικονομικής άνθησης γενικά στο Δυτ.Κόσμο.
Λαϊκά στρώματα μετατρέπονταν σε μεσαία τάξη, μαζικά.
Δεν συμβάδιζε όμως αυτή η οικονομική πραγματικότητα με μια ανάλογη φιλελευθεροποίηση της κοινωνίας.
Αποδεικνύεται αυτό και από τα στοιχεία των συμμετεχόντων στην εξέγερση του Νοέμβρη.
Τα περισσότερα ήταν παιδιά από τις “κυριλέ” σχολές: Ιατρική, Νομική, Πολυτεχνείο.
Αντί για μια “προλεταριακή” επανάσταση, έμοιαζε περισσότερο με την ελληνική βερσιόν του Μάη του ’68.
(Βλ. Βίντεο- Μελέτη Ολ. Δαφέρμου)
Η Ιστορία γράφεται σε πολλά επίπεδα και ανάμεσα στις ομάδες που συγκρούονται υπάρχουν πολλά και διαφορετικά συμφέροντα.
Εμείς όμως που δεν είμαστε επαγγελματίες ιστορικοί καλό είναι να κοιτάμε πρωτίστως τις προθέσεις των πολλών, που πήραν μέρος στο γεγονός και λιγότερο στο ποιος ήταν από πίσω ή ποια ήταν η κατάληξη μετά.



